Praktische informatie
Nederland
Verreweg de meeste wandelaars wandelen dicht bij huis. Terecht, want Nederland biedt daar ook alle mogelijkheden toe. Ook praktische mogelijkheden: weinig landen hebben zo'n fijnmazig net van openbaar vervoer.
Wandelen in Nederland
- Is Nederland niet veel te vol om rustig te wandelen?
- Maar Nederland is toch helemaal niet mooi?
- Welke provincies en regio's zijn de moeite waard?
- Hoe kom je aan geschikte wandelroutes?
- Zijn die routes gratis?
- Mag je overal in Nederland wandelen?
- NS-wandelingen
- Overige wandelroutes
- Lange-afstandswandelpaden
- Wandeltips per provincie
- Boeken en gidsen
- Nieuwsoverzicht
Is Nederland niet veel te vol om rustig te wandelen?
Dat valt reuze mee. Buiten de bebouwde kom zijn er honderden wandelroutes, variërend van korte tochtjes tot stevige meerdaagse tochten. Die routes zijn deels verhard, deels onverhard. Ze voeren over zandpaden, bospaden, fietspaden, kerkepaden, B-weggetjes en grasdijken. Meestal kom je weinig andere wandelaars tegen, tenzij je op een zonnige zondagmiddag in een populair gebied gaat wandelen.
Maar Nederland is toch helemaal niet mooi?
Het is maar net wat je onder mooi verstaat. Woeste en ongerepte natuur is in Nederland inderdaad niet veel te vinden - zelfs de Veluwe is grotendeels aangeplant. Maar aan de andere kant: nergens ter wereld tref je zo'n grote variatie aan cultuurlandschappen als in ons land. Denk maar aan alle duinen, weidse polders, waterwegen, uiterwaarden, dijken en parken. En ook voor natuurliefhebbers valt er genoeg te genieten. Sinds 1990 werken overheid en natuurorganisaties aan de Ecologische Hoofdstructuur, een lint van aaneengesloten natuurgebieden in Nederland. Zie ook de pagina Natuurbeleid.
Welke provincies en regio's zijn de moeite waard?
Sommige provincies zijn misschien iets populairder dan andere, maar je kunt gerust stellen dat elke provincie zijn mooie wandelplekjes heeft. Klik op een van onderstaande provincies voor specifieke wandeltips:
- Brabant
- Drenthe
- Flevoland
- Friesland
- Gelderland
- Groningen
- Limburg
- Noord-Holland
- Overijssel
- Utrecht
- Zeeland
- Zuid-Holland
Wie nog niet genoeg heeft aan dit provincie-overzicht kan eens kijken bij de De Mooiste Plek van Nederland (www.demooisteplek.nl). Deze NCRV-website bevat meer dan honderd ingezonden geheimtips met bijzondere plaatsen in ons land. Je kunt de tips doorzoeken op o.a. provincie en type landschap.
Hoe kom je aan geschikte wandelroutes?
In reisboekhandels zijn tal van boekjes en gidsen verkrijgbaar. Goede series zijn:
- de Provincie-Voetwijzers van uitgeverij Op Lemen Voeten,
- de Wandelklappers in Noord- en Zuid-Holland van uitgeverij Open Kaart,
- de Wat & Hoe-wandelgidsen van uitgeverij Kosmos en het Wandelplatform.
Het Wandelplatform en het Nivon hebben een groot netwerk van lange-afstandswandelpaden opgezet. Deze LAW-paden zijn uitvoerig beschreven in topogidsen. Stukjes van het LAW-netwerk zijn als dagwandeling te bewandelen: de NS-wandeltochten.
Verschillende provincies hebben daarnaast ook regionale wandelroutes uitgestippeld:
- Groningen (struunroutes),
- Friesland (swalkroutes),
- Drenthe (knapzakroutes),
- Overijssel (kuierroutes),
- Zuid-Holland (groene netwerkroutes),
- Noord-Brabant (MAW-paden, middellange-afstandswandelpaden).
Zijn die routes gratis?
Meestal niet. Uitgevers rekenen een winstmarge en toeristische instanties zullen op zijn minst de kostprijs berekenen. Populaire gratis wandelroutes zijn de al eerder genoemde NS-wandeltochten. Ook zijn er particulieren die zelf routes hebben uitgezet en gepubliceerd op internet, zie de pagina Gratis wandelroutes.
Mag je overal in Nederland wandelen?
Hier valt veel over te zeggen, maar op deze plaats volstaan we met een simpele vuistregel: zolang je geen prikkeldraad, hekken of bordjes 'verboden toegang' tegenkomt, mag je overal lopen. Deze regel gaat niet altijd op. Soms is niet altijd even duidelijk of je op het punt staat particulier gebied te betreden.
Het omgekeerde komt ook wel eens voor: soms eigenen grondbezitters zich iets te gretig de openbare paden naast hun terrein toe. Bordjes 'verboden toegang' en 'stiltegebied' zijn gewoon te koop in speciaalzaken en daar wordt wel eens misbruik van gemaakt. Het Wandelplatform en wandelvereniging Nemo hebben ieder een meldpunt dat zich onder meer met dit soort kwesties bezighoudt. Ook wandelvereniging Te Voet houdt zich bezig met belangenbehartiging voor wandelaars. Zie ook de pagina Wandelorganisaties.
NS-wandelingen
Voor beginnende wandelaars vormen de NS-wandeltochten een uitstekend aanknopingspunt om zowel Nederland als je eigen wandelgrenzen te verkennen. De meeste wandeltochten zijn tussen de 10 en 20 km lang. Ze zijn zonder uitzondering goed met het openbaar vervoer te bereiken. De wandelroutes van de NS zijn erg populair; vooral op zondagmiddag zul je heel wat andere wandelaars tegenkomen.
De NS-wandeltochten worden ieder jaar vernieuwd en aangepast. Naast de 38 dagwandelingen zijn er ook 8 tweedaagse tochten. Deze tweedaagse routes zijn gebaseerd op dezelfde formule als de dagwandeling. Het hotel is al geselecteerd, maar je reserveert zelf je hotelkamer. Op de tweede dag krijg je een gratis lunchpakket mee.
Een overzicht van NS-wandelingen vind je elders op deze site. Via dit overzicht kun je de routebeschrijvingen ook gratis downloaden (in PDF-formaat) en zelf uitprinten.
Overige wandelroutes
Wie wat langere dagtochten wil maken en de drukte enigszins wil vermijden, kan misschien beter een wandelgids kopen. Wandelgidsen heb je in soorten en maten en zijn verkrijgbaar in elke gespecialiseerde boekhandel. Wie steeds in dezelfde regio wil wandelen, kan eens kijken naar de Provincie-Voetwijzers van de Stichting Op Lemen Voeten. Deze gidsen geven van elke tocht een routebeschrijving, een kaartje en achtergrondinformatie over de streek.
Liefhebbers van juist kortere tochten kunnen eens informeren bij de VVV en ANWB. De ANWB heeft in vrijwel elke regio een aantal stads- en natuurwandelingen. Ook plaatselijke VVV-routes zijn soms de moeite waard. Vooral voor wie met kinderen wandelt zijn ze geschikt.
Bovenstaande wandelroutes vormen nog maar het topje van de ijsberg. Meer wandelmogelijkheden in Nederland zijn te vinden via het provincieoverzicht verderop deze pagina. Zie ook de pagina gratis routes op internet.
Lange-afstandswandelpaden
Nederland heeft een uitgebreid netwerk van zo'n 6000 km aan lange-afstandswandelpaden (LAW's), met lengtes van 100 tot bijna 500 km. Daarnaast bestaan er Nationale Streekpaden, die iets korter zijn, maar nog altijd goed voor minstens een lang weekend wandelen.
Uitgebreide informatie en bestelgegevens voor de routebeschrijvingen staan op de pagina LAW-paden. Veruit de bekendste LAW is het Pieterpad, maar er zijn natuurlijk nog veel meer mooie paden.
Wandeltips per provincie
Naast de globale opsomming hierboven heeft elke provincie weer eigen specifieke wandelmogelijkheden. Klik op de provincie van je keuze:
- Brabant
- Drenthe
- Flevoland
- Friesland
- Gelderland
- Groningen
- Limburg
- Noord-Holland
- Overijssel
- Utrecht
- Zeeland
- Zuid-Holland
Boeken en gidsen
- NS-wandeltochten: de 20 mooiste wandelingen: jubileumgids
- 20x logeren en wandelen in natuurgebieden in Nederland / Ad Snelderwaard, Marja Kerst, Pim Verver
- 20x logeren en op stap met je hond in Nederland / Nicolien de Rooij
- Overzichtskaart lange-afstand-wandelpaden 2009
- Fietsen en wandelen langs oude spoorwegen in Nederland / Alexander Artz
- 20x logeren & wandelen op pelgrimsroutes in Nederland / Menno Zeeman, Marja Kerst, Pim Verver en Agnes Burema
- Natuurwandelen in Nederland / Grasduinen [Tirion]
- Bed & Breakfast: romantisch overnachten in Nederland [ANWB]
- Stadswandelingen in Nederland [ANWB]
- De wandelwijzer: 40 verrassende wandelroutes in Nederland / J. Duijs
- Links + Rechts der Autobahn 2008
- Wandelen langs heilige plaatsen: dagtochten naar bedevaartsoorden in Nederland / Peter Louwerse, Marijke Nijboer en Anton Sinke
- Karaktervolle gastenkamers in België, Frankrijk en Nederland
- ACSI Campinggids 2008 1 en 2
- ANWB Kleine Campings 2009
- ANWB Goedkoop overnachten Nederland
- De mooiste bergwandelingen van Nederland: 13 beklimmingen van 5 tot 15 km / Rutger Burgers, Rob Wolfs & Sietske de Vet
- Rustiek kamperen in Nederland
- Wandel weg in Nederland 2: 50 nieuwe wandelingen in eigen land / Haro Hielkema
- ANWB Wandelrouteboek: 100 gemarkeerde wandelroutes
- ANWB Bed & Breakfast Nederland 2006/2007
- De bovenkant van Nederland (Holland from the top)
- De mooiste wandelingen in Nederland: incl. 60 wandelingen op handige losse kaarten / Capitool en SNP
- Wandelvakanties dicht bij huis: 20 meerdaagse wandeltochten in Nederland, Belgie, Engeland, Frankrijk en Duitsland / P. Maes
- Stilte atlas van Nederland: meer dan 100 plaatsen om tot rust te komen / Thom Breukel
Nieuwsoverzicht
- Uitgebreider wandelprogramma op Fiets en Wandelbeurs 2008
- Groen keurmerk voor Nederlandse toeristische bedrijven
- Ommetje 'Poelpolder' Lisse wint Ommetjesprijsvraag [update]
- Boswandelingen komende dagen afgeraden
- Kamperen het duurst in Denemarken, Italië en Kroatië
- Nieuwe overzichtskaart LAW-paden
- Fiets en Wandelbeurs trekt veel meer bezoekers
- Eerste wandelaar volbrengt Noordzee Kustpad
- Meer dan dertig nieuwe voetveren
- Fiets en Wandelbeurs 2006
- Massale boswandelingen leiden tot files
- Wandelnetwerk nabij Sint-Pietersberg bijna voltooid
- Opening North Sea Trail
- Koepelsite Nationale Parken vernieuwd
- Schoorlse duinen meest aantrekkelijke natuurgebied
- Aantal wandeltochten stijgt met 11% in zes jaar
- Natuurfotograaf Flip de Nooyer overleden
- Kustpad krijgt opknapbeurt en extra promotie
- CBS: meer bos, minder natuurlijke terreinen
- Klooster- en vredeswandelingen van pelgrim Henricus
- Nederlandse landschapsidentiteit gemeten
- Rugzakhotels fors duurder
- Boekje met 1900 particuliere overnachtingsadressen
- Wandelen in Nederland op een rijtje
